Hướng Dẫn Sử Dụng / KỸ THUẬT TRỒNG CÂY ĐẬU NÀNH THEO TIÊU CHUẨN VIETGAP


Cây đậu nành (miền Nam) hay còn được gọi là đậu tương (miềm Bắc) có tên khoa học là Glycine max L. Ở miền Bắc nước ta đậu nành được trồng tập trung ở các tỉnh miền núi và trung du: Sơn La, Cao Bằng, Hà Bắc… và Đồng Bằng Sông Hồng. Ở miền Nam đậu nành được trồng 3 vùng chính gồm: vùng Đông Nam Bộ các tỉnh trồng nhiều như Đồng Nai, Bình Thuận; vùng Tây Nam Bộ các tỉnh Đông Tháp, An Giang, Vỉnh Long, Cần Thơ, Sóc Trăng…; vùng Tây Nguyên có Đắc Lắc, Gia Lai, Lâm Đồng.
I.1 Đặc điểm thực vật học của cây đậu nành
- Rễ: đậu nành là cây hai lá mầm có rễ cọc, rễ tập trung ở tầng đất mặt 30 – 40 cm, độ ăn lan khoảng 20 – 40 cm. Trên rễ có các nốt sần cố định đạm do vi khuẩn cộng sinh Rhizobium japonicum. Nốt sần hữu hiệu là nốt sần khi cắt ra có màu hồng.
-Thân: đậu nành có màu xanh hoặc tím ít phân cành, có từ 14 -15 lóng, chiều cao cây trung bình từ 0,5 – 1,2 m.
- Lá: gồm có các dạng lá theo từng thời kỳ sinh trưởng, phát triển của cây: lá mầm, lá đơn và lá kép có 3 lá chét.
- Hoa: Hoa đậu nành thuộc hoa cánh bướm, mọc thành chùm trung bình mỗi chùm có từ 7 – 8 hoa, hoa có màu tím hoặc trắng.
- Trái: Thuộc loại quả nang tự khai, mỗi trái trung bình có từ 2 – 3 hạt, có khi có 4 hạt
- Hạt: hạt có hình tròn, bầu dục, tròn dẹp; màu vàng, vàng xanh, nâu đen. Trọng lượng hạt P100 hạt 7 – 25g.

I.2 Yêu cầu sinh thái của cây đậu nành

- Nhiệt độ:   + Giai đoạn nẫy mầm: thích hợp 24 – 300C

+ Giai đoạn cây con: 24 – 300C

+ Giai đoạn ra hoa kết trái: 24 – 340C

+ Giai đoạn chín: 20 – 250C

- Lượng mưa: Lượng mưa tối thiểu phải đạt từ 400 mm, tốt nhất là 700 mm.

- Về ẩm độ đất: + Giai đoạn nẫy mầm: thích hợp 75 – 80%

+ Giai đoạn cây con: 50 – 60%

+ Giai đoạn ra hoa kết trái: 70 – 80%

+ Giai đoạn chín: 35 – 50 %

- Ánh sáng: Đa số các giống đậu nành trồng hiện nay đều có phản ứng quang kỳ ngày ngắn.

- Đất đai: đậu nành có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau: đất đỏ, đất xám, đất phù sa, đất giồng cát. Nhưng để trồng đậu nành có hiệu quả phải trồng trên đất có thành phần cơ giới nhẹ, pH từ 5 – 8.

II Kỹ thuật canh tác đậu nành

Do sự khác nhau về điều kiện tự nhiên và xã hội ở mỗi vùng khác nhau nên kỹ thuật canh tác đậu nành ở mỗi vùng cũng có sự khác nhau.

II.1 Thời vụ

Đậu nành trồng ở vùng Đông Nam Bộ trồng nhờ nước trời (trồng không tưới) có hai vụ trồng chính: Vụ I (vụ đầu mùa mưa = vụ hè thu) thời gian xuống giống từ 24/04 – 30/04, Vụ II (vụ giữa mùa mưa = vụ thu đông) thời gian xuống giống từ 01/08 – 15/08.

Ở vùng Tây Nam Bộ có hai vụ chính là vụ Đông Xuân (gieo hạt từ tháng 11 đến tháng 01 năm sau) và vụ Xuân Hè (gieo hạt từ tháng 02 đến tháng 03).

II.2 Chuẩn bị đất trồng

Vùng Đông Nam Bộ đất canh tác đậu nành chủ yếu là đất đồi núi, có nhiều sỏi, đá lộ thiên do đó không thể cày bừa như ở các vùng đất khác. Nên áp dụng biện pháp làm đất tối thiểu: dùng cuốc thủ công để xới xáo đất mặt và xử lý đất bằng Tsbio tỷ lệ 1:100, bình quân 10l/ha/lần tưới.

Vùng Tây Nam Bộ đất canh tác đậu nành chủ yếu là trên đất ruộng lúa có thể áp dụng biện pháp không làm đất (những vùng đất còn giữ ẩm, tương đối sạch cỏ) hoặc áp dụng biện pháp làm đất như sau: thực hiện 1 lần cày + 1 lần bừa hoặc 2 lần cày + 1 lần bừa (áp dụng cho những vùng đất khô hẳn). tỷ lệ bón Tsbio tương tự như trên

II.3 Gieo hạt

Muốn trồng đậu nành đạt hiệu quả cao phải chọn giống tốt có năng suất cao và ổn định, phù hợp với điều kiện canh tác của địa phương. Ví dụ như ở Miền Đông Nam Bộ sử dụng các giống VDN1, VDN3,… còn ở miền Tây Nam Bộ sử dụng các giống MTĐ (Trung Tâm Nghiên Cứu rau đậu, đại học Cần Thơ).

Chất lượng hạt giống đêm gieo phải đạt tiêu chuẩn: tỉ lệ nẩy mầm > 85%; hạt đồng đều về kích thước và màu vỏ màu tể; hạt còn nguyên vẹn, không nấm bệnh, không sâu mọt.

Nếu gieo hạt đã nẩy mầm thì ngâm hạt trong dung dịch Tsbio pha với nước sạch tỷ lệ 1:50 từ 2 – 3 giờ, sau đó ủ hạt 24 giờ, khi hạt đã nhú mầm 0,5 – 1 cm đem gieo (có thể gieo dậm).

Chú ý: Nên sử dụng phân vi sinh Tsbio tưới 2-3 lần cho đất mới canh tác đậu nành vụ đầu tiên nhầm làm tăng lượng nốt sần của vi khuẩn cố định đạm.

- Phương pháp gieo hạt: hiện nay nông dân thường gieo hạt theo hốc chiếm tỉ lệ 90% còn lại 10% gieo theo hàng.

- Mật độ khoảng cách: Theo Viện Khoa Học Kỹ Thuật Miền Nam khuyến cáo:

+ 500.000 cây/ha, 50 cây/ m2, đối với giống < 90 ngày

+ 400.000 cây/ha, 40 cây/ m2 đối với giống 90 -100 ngày

Trường Đại học Nông Lâm Tp. Hồ Chí Minh khuyến cáo (theo tác giả Huỳnh Thị Lệ Nguyên) 40 x 20 cm/ hốc/ 4 – 5 hạt, tương đương 500.000 cây/ha (Trần Văn Lợt 2002).

II.4 Bón phân

Theo chúng tôi để thâm canh đậu nành đạt năng suất cao nên bón bằng phân hữu cơ vi sinh nhằm cải tạo đất giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn thay vì phân hóa học . Có thể sử dụng phân hữu cơ vi sinh vật Tsbio phun bón lót tỷ lệ 1:100 và bón thúc tỷ lệ 1:300 có thể bón thêm NPK tỷ lệ thấp trong 1-2 lần đầu sau đó giảm và loại bỏ dần

Việc phun trên lá với Tsbio pha tỷ lệ 1:300
+ Lần 1: lúc đậu mọc 2-3 lá thật.

+ Lần 2: khoảng 10-15 ngày sau khi phun lần 1, giúp cây đậu nhiều trái.

+ Lần 3: sau khi đậu trái, tiếp tục phun tỷ lệ 1:200 để hạt đậu to, mẩy, ít lép.

Sau đó 7 ngày sau sử dụng Tsbio tỷ lệ 1:300 phun 2 lần cách nhau 10 ngày để nuôi hạt và dưỡng trái.

II.5 Làm cỏ vun gốc

Làm cỏ kết hợp vun gốc bằng thủ công

- Đợt I: 10 – 15 ngày sau gieo

- Đợt II: 20 – 25 ngày sau gieo

- Đợt III: 30 – 35 ngày sau gieo

II.6 Phòng trừ sâu bệnh hại trên cây đậu nành

Khi phát hiện sâu bệnh hại cần phun Tsbio tỷ lệ 1:200 với tần suất 5-7 ngày nhằm xua đuổi, phòng chống

*Sâu hại

c. Sâu đục quả (Prodenia litura)

- Triệu chứng: Sâu phá hoại khi cây có quả non, hạt mới hình thành bị sâu đục không phát triển nữa.

d. Sâu hại lá (sâu xanh, sâu khoang, sâu cuốn lá).

- Triệu chứng: Gây hại trên lá.

e. Bọ xít xanh (Nezara viridula)

- Triệu chứng: Chích hút lá, quả làm lá sinh trưởng kém, quả lép, không chín được. 

*Bệnh hại  

a. Bệnh rỉ sắt (Phakopsora sojae)

- Triệu chứng: Cây bị bệnh xuất hiện đốm nâu ở mặt dưới lá. Bào tử nấm phát triển trong vết bệnh làm giảm diện tích quang hợp của lá làm lá vàng, mất khả năng quang hợp, rụng sớm, làm giảm số lượng và trọng lượng hạt.

b. Bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani)

- Triệu chứng: ở cổ rễ có một lớp sợi trắng, cây bị vàng úa và bị chết.

c. Bệnh đốm lá do nấm Sercostora

Gây hại tất cả các bộ phận trên mặt đất của cây. Bệnh xuất hiện khá muộn. Xuất hiện khi cây ở giai đoạn hình thành nụ cho tới khi thu hoạch. Một số nghiên cứu cũng cho thấy nếu hạn chế được nấm trên lá thì sẽ làm tăng năng suất 50-60%.

d. Một số bệnh khác như: Sương mai, đốm nâu hại lá…

II.7 Thu hoạch và tồn trữ

Định thời gian thu hoạch: dựa vào chu kỳ sinh trưởng của từng giống, quan sát biểu hiện ngoài đồng: lá chuyển vàng, rụng; trái chuyển màu hoàn toàn (dùng tay lắc nhẹ nghe tiêng kêu của hạt).

Hiện nay đậu nành có thể thu hoạch bằng thủ công hoặc bằng máy suốt.

Tồn trữ: Phơi hạt hai nắng tốt, khi A% hạt còn khoảng 12% thì có thể đem đi tồn trữ. Nếu nhiệt độ tồn trữ 13,50C thì có thể tồn trữ 1 năm, nếu tồn trữ trong nhiết độ không khí bình thường thì chỉ tồn trữ được 6 tháng.

.